Hoarding, of verzamelwoede in het Nederlands, is een aandoening die bij veel mensen niet bekend is. Of misschien alleen bekend van tv, maar tijdens onze werkzaamheden op projecten komen wij regelmatig bewoners tegen met deze psychische aandoening waardoor zij grote moeite hebben om spullen weg te gooien.
In dit artikel gaan we dieper in op de vragen wat is hoarding? En wat is een hoarder?
Ook leest u kort wat de aanpak van ADSocius is wanneer wij een hoarder tegenkomen op een project, lees hier meer over onze aanpak bij hoarding.
Wat is hoarding/verzamelwoede?
Hoarding, in het Nederlands verzamelwoede of een verzamelstoornis genoemd, is een psychische aandoening waarbij iemand niet kan stoppen met spullen verzamelen en extreme moeite heeft deze weg te doen. Een hoarder stapelt zoveel spullen op dat de woning (en of tuin) niet meer normaal gebruikt kan worden en regelmatig een gevaar vorm voor de bewoner en de omwonenden.
Dit gaat verder dan ‘gewoon veel spullen hebben’. Bij verzamelwoede zijn kamers zo vol dat u er niet meer kunt lopen, zitten of slapen. En vaak breidt de verzamelwoede ook uit naar balkon of tuin. De persoon voelt enorme stress en paniek bij alleen het idee om iets weg te gooien, ongeacht de reële waarde ervan.
Wat is het verschil tussen hoarding en het hebben van veel spullen?
Nu denkt u misschien, maar het is toch mogelijk om iets te verzamelen en daardoor gewoon veel spullen te hebben? Dit klopt, het hebben van veel spullen alleen is niet wat maakt dat iemand een hoarder is, of kenmerken vertoont van een verzamelstoornis.
Wanneer er sprake is van een verzamelstoornis, dus hoarding, dan herkent u dit aan deze kenmerken:
- De woning is niet meer normaal bruikbaar, bijvoorbeeld door ruimtegebrek of slechte hygiënische omstandigheden.
- De bewoner kan niets weggooien zonder hier enorm van in paniek en gestrest te raken.
- Er is geen mogelijkheid meer tot het opruimen of schoonmaken van de woning, iets wat bij een verzameling of veel spullen wel kan.
- Er bestaan veiligheids- en hygiënerisico’s door de ontstane situatie in de woning.
Hoarding/verzamelwoede en de oorzaken volgens de DSM-V5
Het is belangrijk om te weten dat verzamelwoede, of een verzamelstoornis, een complexe psychische aandoening is die recent meer aandacht heeft gekregen door de erkenning in de DSM-5.
De DSM-5, het Diagnostisch en Statistisch Handboek voor Psychische Stoornissen, geeft binnen de geestelijke gezondheidszorg het kader voor behandeling van psychische problemen en stoornissen. Sinds de DSM-5 is verzamelwoede erkend als aandoening, vaak bestaande uit verschillende obsessies bij een obsessieve-compulsieve stoornis, aangevuld met kenmerken van andere psychische aandoeningen.
De oorzaken kunnen heel verschillend zijn, zo kan er sprake zijn van erfelijkheid, maar vaker nog van trauma door ingrijpende gebeurtenissen in het leven (zoals een onverwacht verlies of echtscheiding). Maar regelmatig is hoarding in combinatie met andere psychische aandoeningen, zoals depressie, een angststoornis, ADHD, of problemen met emotieregulatie.
Wat is een hoarder en hoe kunt u hem/haar herkennen?
Naast de bovengenoemde punten, die het verschil maken tussen iemand die een verzameling heeft of gewoon veel bezittingen in huis heeft, zijn er nog een aantal andere kenmerken om een hoarder, of iemand met verzameldwang, te herkennen:
- De persoon in kwestie blijft steeds meer spullen verzamelen, ook als deze geen enkele waarde meer hebben.
- Weggooien is volgens de hoarder geen optie, ook niet als het om bijvoorbeeld een verzameling van lege chips verpakkingen gaat.
- De bewoner ziet vaak zelf niet in dat er een probleem is en/of isoleert zichzelf uit schaamte.
Wanneer u in het kader van werkzaamheden het gesprek aangaat dat er onvoldoende ruimte is om werkzaamheden te kunnen uitvoeren, dan zal dat ontkent worden. De hoarder zal vaak aanwijzen waar wel ruimte is of benoemen dat er wel 1 of 2 dingen even verschoven kunnen worden. Ook als er geen ruimte is, of dit geen ruimte geeft. In zijn/haar beleving is er veel meer ruimte dan er daadwerkelijk is in de woning of tuin.
Hoe kunt u een hoarder helpen?
Wanneer u in aanraking komt met een hoarder, of iemand met kenmerken van een verzamelstoornis, is het belangrijk begripvol te blijven en empathie te tonen in het contact met de persoon in kwestie. Vergeet niet dat het gaat om een complexe psychische aandoeningen en dat een hoarder niet simpelweg te lui is om naar de vuilnisbak te lopen en zijn/haar huis schoon te maken.
De volgende stap om een hoarder te helpen is om de situatie in kaart te brengen en zo snel mogelijk familie en/of hulpverleners in te schakelen om de bewoner te helpen. Zelfs wanneer hulpverlening niet effectief is op tijd voor de werkzaamheden, dan is het inschakelen van hulp nog steeds de eerste stap naar behandeling waarmee iemand grip op zijn gedrag krijgt.
Stiekem spullen weggooien werkt daarentegen vooral averechts, dit beschadigt de vertrouwensband met de bewoner en kan zelfs als gevolg hebben dat deze u de toegang tot de woning weigert, waarna er hele andere processen gestart moeten worden.
Het is belangrijk om de bewoner met verzamelwoede te horen, een eventuele hulpvraag serieus te nemen, maar vooral om betrokken te blijven en niets te forceren.
Hoe gaat ADSocius om met hoarders op een project?
De persoonlijke situatie van de bewoner met verzamelwoede, of kenmerken van hoarding, in kaart brengen is de eerste stap die wij zetten op een project. Hiermee wordt het snel duidelijk hoe ernstig de problemen zijn, of er familie is die kan ondersteunen of dat er zo snel mogelijk professionele hulp ingeschakeld moet worden.
Tijdens het contact met de bewoner werken we aan een warme vertrouwensband om hiermee de bewoner een veilig gevoel te geven, maar ook de werkzaamheden zoveel mogelijk volgens planning te laten verlopen.
Waar mogelijk bekijken we bijvoorbeeld met de bewoner of er tijdelijk opgeruimd kan worden zodat de werkzaamheden uitgevoerd kunnen worden. Maar als deze mogelijkheid er echt niet is, dan is het soms helaas noodzakelijk om met beroep op het Burgerlijk Wetboek andere maatregelen te nemen.
Meer over onze volledige aanpak leest u hier, of neem contact op met 0634489515 als u hulp nodig heeft op uw project.